Zachmurzenie 1°C

Odlewnia żelaza

Odlewnia żelaza

Na miejscu dawnego tartaku na Witnie, na polecenie króla pruskiego Fryderyka II zbudowano w roku 1755 odlewnię kul armatnich, wytapianych z występującej w okolicy rudy darniowej. Po spaleniu jej przez Rosjan w roku 1758, w czasie bitwy pod Sarbinowem w latach wojny siedmioletniej (1756-1763), została odbudowana i powiększona. Teraz odlewano tu lufy armat zwanych „witnickimi dwunastofuntówkami”. Ponieważ huta posiadała potężne wiertarki do luf armatnich, zlecono jej wykonanie rur żeliwnych do pierwszej pruskiej maszyny parowej zainstalowanej w jednej z kopalń. Jej rekonstrukcję oglądać można w muzeum w Mansfeld. W roku 1859 państwowy zakład sprywatyzowano. Nabyła go rodzina Hoffmannów z Kostrzyna, która uruchomiła tu fabrykę maszyn - także parowych. W latach II wojny światowej produkowała wyroby dla wojska, między innymi zbiorniki na wodę dla armii walczącej w Afryce – w konsekwencji jej wyposażenie zostało w całości wywiezione do ZSRR w ramach odszkodowań wojennych. Zachowały się dwie fabryczne wille. Kilka lat po wojnie w opuszczonych halach powstały lokalne zakłady obsługi rolnictwa, a potem Państwowy Ośrodek Maszynowy. Rozbudowany zakład specjalizował się w naprawie używanych w rolnictwie radzieckich spychaczy gąsienicowych typu „DT”, osiągając spore zyski. Likwidacja Państwowych Gospodarstw Rolnych wstrzymała napływ ofert i doprowadziła zakład do stanu
likwidacji. Ostatniemu, zasłużonemu, wieloletniemu dyrektorowi Romanowi Łobockiemu przypadła rola likwidatora państwowego przedsiębiorstwa. Zakład próbował przetrwać jako spółka pracownicza, ale nie potrafił znaleźć się w zmienionych warunkach ekonomicznych i został rozwiązany. W połowie lat 90. hale zostały sprzedane niemieckiej firmie POM Polonia Spółka z o.o., która je wydzierżawiła kilku przedsiębiorcom. W kolejnych latach Witnica Metal
- najlepiej prosperująca tam firma produkująca oszklone okna - przeniosła się do Witnickiej Strefy Przemysłowej, gdzie zbudowała dwie duże hale, zatrudniając do 200 pracowników. W budynkach dawnego POM-u pozostały firmy: Expo-Metal, wytwarzająca regały do transportu okien i szkła i Stenquist, wykonująca opakowania papierowe, oraz stacja benzynowa.

 

Tekst: Zbigniew Czarnuch, [za:] Witnica na trakcie dziejów. Wydanie jubileuszowe. Miejski Dom Kultury, Witnica 2012 r.