Zachmurzenie 11°C

Młyn

Młyn

Określany był przez Niemców na przemian „Gross Camminer Mühle” lub „Blumberger Mühle”, co wymusiło wprowadzenie w roku 1932 nazwy „Papiermühle bei Vietz”. Była ona związana z istniejącym tu przez stulecia młynem papierniczym, w którym wytwarzano ze szmat kilka gatunków papieru kancelaryjnego. Z niepotwierdzonych doniesień wynika, że istniał już w roku 1550 i należał do właścicieli majątku Kamień Wielki. Zdaniem Johannesa Müllera, autora cennej niemieckiej monografii wsi Kamień Wielki, wydanej w roku 1997, po raz pierwszy wspomniano o nim dopiero w roku 1633. Wiemy na pewno, że istniał do połowy XIX wieku i nie wytrzymał konkurencji cen fabrycznego papieru produkowanego z drewna.
Jego ostatni właściciel nazywał się J. G. Funcke, co potwierdza znak wodny. W Archiwum Państwowym w Gorzowie zachowało się wiele dokumentów ze znakami wodnymi produkowanego tu papieru. Funcke przekształcił papiernię na młyn zbożowy, który po późniejszych przebudowach był przez wiele lat powojennych wykorzystywany także przez polskich osadników. Funcke zbudował obok cegielnię, po której pozostały malownicze urobiska gliny. Oba zakłady zakupiła w roku 1872 rodzina Dietzel, której dobrze zachowany rodzinny cmentarz znajduje się na skraju pobliskiego lasu. W roku 1902 cegielnię nabył i zmodernizował właściciel kaflarni Herman Strunk. W latach 30. XX wieku okoliczne grunty rolne kupił Alfred Strunk i założył hodowlę białych królików rasy angora. W czterech długich barakach hodowano około 5 tys. sztuk tych zwierząt, z których wełny wytwarzano ciepłe podszycia kurtek dla pilotów. Podczas wojny w fermie pracowali jeńcy francuscy z filii jenieckiego obozu w Alt Drewitz pod Kostrzynem. Młyn i cegielnię włączono w granice wsi Vietz rok przed jej awansem do rangi miasta.
Powojenne losy tego miejsca od roku 1946 związane są przede wszystkim z postacią przedsiębiorczego młynarza i wielce zasłużonego dla miasta społecznika Edwarda Reinhardta. Po uspołecznieniu dzierżawionego młyna został nadal jego kierownikiem i założył przedsiębiorstwo zajmujące się remontem młynów i odnawianiem rowków na młyńskich walcach. Brygada budowlana tego przedsiębiorstwa na zlecenie władz powiatowych zbudowała w pobliżu młyna ośrodek wypoczynkowy Reinhardt został jego kierownikiem, kiedy młyn gospodarczy został zamknięty z powodu braku odbiorców jego usług. W latach 90. władze wojewódzkie przekazały ośrodek miastu. Wydzierżawiony został Duńczykowi, Frede Davidsenowi z Aalborga, który go wyremontował, rozbudował i przeszkolił pracowników. Przez kilka lat „Holiday Center” (jak został nazwany) odwiedziło wiele tysięcy Duńczyków, którym firma oferowała bogaty program turystyczny. Malowniczo położony obiekt nad młyńskim stawem od roku 2000 jest własnością firmy „R.Z.B. Rudzki Zbigniew i Zimoń Mirosław” z Łodzi

Tekst: Zbigniew Czarnuch, [za:] Witnica na trakcie dziejów. Wydanie jubileuszowe. Miejski Dom Kultury, Witnica 2012 r.